“అన్యంగా కనిపిస్తే భయమే — సర్వం నీవేనని గ్రహిస్తే ఆనందమే”#సనత్సుజాతీయము 27 వ రోజు ప్రవచనం

భాగం 1 సారాంశం — మనీష ద్వారా అమరత్వానికి మార్గం

ఈ పాఠంలో సనత్సుజాతులు ఒక గొప్ప రహస్యాన్ని చెబుతున్నారు — మనిషి అసలు చనిపోవడానికి పుట్టలేదు; తాను ఎవరో మర్చిపోయి మృత్యువుకు లోనవుతున్నాడు. ఆ మరుపు తొలగి తన అసలు స్వరూపాన్ని దర్శిస్తే అతడు అమృతుడు అవుతాడు.

మొదట గురువుగారు ఎన్నో ఉపమానాలు చెబుతారు — శుక్రం నుంచి శుక్రం పుట్టింది, పూర్ణం నుంచి పూర్ణం వచ్చింది, పంచభూతాల నుంచి పంచకోశ శరీరం వచ్చింది, శరీరంలో ఇద్దరు కూర్చున్నారు అంటారు. వినేవారికి గందరగోళంగా అనిపిస్తుంది. కానీ ఆ గందరగోళం వెనుక ఒకే సత్యం ఉంది: అన్నీ బ్రహ్మస్వరూపమే.

రథం — శరీరం యొక్క ఉపమానం

సనత్సుజాతులు చెబుతారు:

> “చక్రే రథస్య తిష్టంతం...”

ఈ శరీరం ఒక రథం వంటిది.

ఇంద్రియాలు గుర్రాలు.

మనసు దాని దారితీసే శక్తి.

కానీ రథంలో కూర్చున్న అసలు యజమాని — ఆత్మ — కదలకుండా ఉంటాడు.

శరీరం కదులుతుంది. మనసు పరుగెడుతుంది. ఇంద్రియాలు ప్రపంచం వైపు లాగుతాయి. కానీ లోపల ఒక స్థిరమైన, కర్మలేనిది, వ్యయంలేనిది ఉంది. అదే ధ్రువస్వరూపమైన ఆత్మ.

మన సమస్య ఏమిటంటే — రథమే నేను అనుకుంటున్నాం. రథంలో కూర్చున్న వాడిని మర్చిపోయాం.

జ్ఞాన లింక్ ఎప్పుడూ తెగిపోదు

గురువుగారు “కేతు” అనే మాటను అద్భుతంగా అర్థం చెబుతారు.

కేతువు = జ్ఞానం.

మనిషి ఎంత పతనమైనా, ఎంత సంసారంలో పడిపోయినా, ఆత్మతో ఉన్న జ్ఞాన లింక్ పూర్తిగా తెగిపోదు.

అందుకే మనిషి ఎప్పుడో ఒక రోజు ప్రశ్నిస్తాడు:

“నేను ఎవరు?”

అదే అతన్ని మళ్ళీ తన మూలానికి తీసుకెళ్తుంది.

కంటితో కాదు — మనీషతో చూడాలి

ఈ భాగం యొక్క హృదయం ఈ మంత్రం:

> “న చక్షుషా పశ్యతి కశ్చిదేనమ్

మనీషయా అధో మనసా హృదాచ

య ఏనం విదురమృతాస్తే భవంతి”

పరమాత్మను కంటితో చూడలేం.

ఎందుకంటే అది ఒక వస్తువు కాదు.

కానీ చూడలేమా?

చూడగలం — మనీషతో.

ఇక్కడ మనీష అంటే సాధారణ బుద్ధి కాదు.

మనస్సు + హృదయం + ప్రాణశక్తి + జ్ఞానం కలిసి పనిచేసి ఒక బ్రహ్మాకార వృత్తి అవుతుంది. అదే మనీష.

గురువుగారు చెబుతున్నది:

చెవితో వింటే జ్ఞానం వస్తుంది.

మనీషతో చూస్తే దర్శనం వస్తుంది.

దర్శనం వల్లే అమృతత్వం వస్తుంది.

అందుకే:

“విన్నవాడు జ్ఞాని కావచ్చు.

చూసినవాడు అమృతుడు అవుతాడు.”

మూడో కన్ను — చక్షుషశ్చక్షుః

కన్ను చూసేది ప్రపంచాన్ని.

కానీ కంటికి కన్ను ఏమిటి?

అదే చక్షుషశ్చక్షుః — కేనోపనిషత్తు చెప్పిన అంతఃజ్ఞానం.

శివుని మూడో కన్ను అంటే భయంకర అగ్ని కాదు — అజ్ఞానాన్ని కాల్చే ఆత్మదర్శనం.

బాహ్య కళ్లతో ప్రపంచం కనిపిస్తుంది.

మనీషతో తనలోని ఆత్మప్రకాశం కనిపిస్తుంది.

హృదయం–మనస్సు సహకారం

గురువుగారు ఒక గొప్ప విషయాన్ని చెబుతారు:

మనస్సు, హృదయం కోఆపరేట్ అయితేనే మనీష జాగృతమవుతుంది.

హృదయం ప్రాణశక్తి.

మనస్సు జ్ఞానశక్తి.

ఈ రెండూ కలిసినప్పుడు — మనిషి కేవలం ఆలోచించడు; దర్శిస్తాడు.

ఈ భాగం యొక్క అంతిమ బోధ

ఈ పాఠం చివరికి ఒకే మాట చెబుతుంది:

ఆత్మను వెతికితే దొరకదు.

చూడాలి.

చూడటం అంటే — తానే అది అవ్వాలి.

అప్పుడు:

“అహం బ్రహ్మాస్మి” కూడా మిగలదు.

“అహం” కరిగిపోతుంది.

బ్రహ్మమే మిగులుతుంది.

అందుకే సనత్సుజాతులు చెబుతున్నారు:

> “య ఏనం విదురమృతాస్తే భవంతి”

ఎవరైతే దీనిని దర్శిస్తారో — వారే అమృతులు.

ఈ భాగం యొక్క సారం ఒక వాక్యంలో:

“జ్ఞానం వింటే మార్గం తెలుస్తుంది; మనీషతో ఆత్మను దర్శిస్తే మృత్యువు అంతమవుతుంది.”

భాగం 2 సారాంశం — 

“నేను ఎవరు?” తెలుసుకుంటే మరణం ముగుస్తుంది

ఈ భాగంలో సనత్సుజాతులు ఒక కఠినమైన నిజాన్ని చెబుతున్నారు:

మనిషి శరీరం కాదు.

మనస్సు కాదు.

ప్రాణం కూడా కాదు.

ఇవన్నింటిని తెలుసుకునే “నేను” వేరే ఉంది.

అదే ఆత్మ.

మనిషి చేసిన గొప్ప పొరపాటు ఏమిటంటే — తన ఛాయను తానే అనుకోవడం.

12 ముఠాలు — మనిషిని బయటకు లాగేవి

గురువుగారు చెబుతారు:

> “ద్వాదశ భూగాః”

మనలో 12 ముఠాలు పనిచేస్తున్నాయి.

5 జ్ఞానేంద్రియాలు

5 కర్మేంద్రియాలు

మనసు

ప్రాణం

ఇవే పన్నెండు.

ఈ పన్నెండు కలిసి మనిషిని బయట ప్రపంచం వైపు లాగుతుంటాయి.

కన్ను — రూపం వైపు

చెవి — శబ్దం వైపు

నాలుక — రుచి వైపు

మనసు — కోరికల వైపు

ఇలా ప్రతి ఇంద్రియం సంసారం అనే తేనెకు ఆకర్షితమై పరుగెడుతుంది.

శరీరం నేనా? అనే మహా ప్రశ్న

గురువుగారు ఒక గొప్ప షాక్ ఇస్తారు:

ప్రాణం పోయింది.

మనసు పోయింది.

తెలివి పోయింది.

అప్పుడు ఈ శరీరాన్ని ఏమంటారు?

“శవం”

అప్పుడు ప్రశ్న:

ఇంతకాలం “నేను” అని పిలిచింది ఎవరు?

శరీరమే నేను అయితే —

చచ్చిపోయిన తర్వాత కూడా

“నేను వరండాలో పడి ఉన్నాను” అని చెప్పాలి కదా?

కానీ చెప్పలేం.

అంటే —

శరీరం నేను కాదు.

అది కేవలం ఒక ఉపాధి.

డూప్లికేట్ సెల్ఫ్ — ఛిదాభాసుడు

గురువుగారు అద్భుతంగా చెబుతారు:

నీడ నేను కాదు.

ఫోటో నేను కాదు.

అద్దంలో కనిపించేది నేను కాదు.

అలాగే —

శరీరం కూడా నిజమైన నేను కాదు.

ఇది కేవలం డూప్లికేట్ సెల్ఫ్.

వేదాంత భాషలో:

ఛిదాభాసుడు — చైతన్యపు ప్రతిబింబం.

అసలు నేను?

ప్రత్యక్ ఆత్మ — లోపల వెలిగే చైతన్యం.

కానీ మనం చేసిన పొరపాటు:

ప్రత్యక్‌ను వదిలి పరాక్‌ను పట్టుకున్నాం.

అంటే —

లోపలి నిజాన్ని వదిలి

బయటి ప్రతిబింబాన్ని పట్టుకున్నాం.

అక్కడే సంసారం మొదలైంది.

మనీష — జ్ఞానం కాదు, విజ్డమ్

ఈ భాగంలో గురువుగారు మళ్ళీ “మనీష” గురించి చెబుతారు.

కేవలం మనస్సు చాలదు.

కేవలం హృదయం చాలదు.

ఈ రెండూ కలిసి మనీష అవ్వాలి.

మనస్సు = నాలెడ్జ్

మనీష = విజ్డమ్

అంటే:

విన్న జ్ఞానం

జీవించిన అనుభవం అవ్వాలి.

అప్పుడు మాత్రమే మనిషి ఇలా చూడగలడు:

> “ఆయమహమస్మి”

“అది నేనే”

నాది కాదు — నేనే

ఇది ఈ భాగం యొక్క హృదయం.

మన జీవితమంతా:

ఇది నాది

అది నాది

శరీరం నాది

మనసు నాది

ఆలోచనలు నావి

అని చూస్తున్నాం.

కానీ —

“నేను” ఎవరో ఒక్కసారి కూడా చూడలేదు.

గురువుగారు అంటారు:

నాది అని చూసేది పరోక్షం.

నేనే అని చూసేది అపరోక్షం.

ఉదాహరణ:

ఈ పుస్తకం నాది → పరోక్షం

పరమాత్మ నేనే → అపరోక్షం

అక్కడ చూడడం కాదు —

అవ్వడం.

ఇంద్రియాల గుర్రాలకు కళ్ళెం వేయాలి

ఇంద్రియాలు గుర్రాల్లా బయటకు పరుగెడుతున్నాయి.

అవి మధురమైన సంసారాన్ని చూస్తూ పరిగెడుతున్నాయి.

గురువుగారు హెచ్చరిస్తారు:

> “మధ్వీషతే”

సంసారం తేనెలా తీయగా కనిపిస్తుంది.

కానీ చివరికి అది ఘోరం.

ఎందుకంటే —

బయటకు పరిగెత్తే ప్రతి అడుగు

లోపలి సత్యం నుంచి దూరం.

అందుకే భగవత్పాదులు చెబుతున్నారు:

ఇంద్రియాలను వెనక్కు తిప్పు.

ఆత్మలో విశ్రాంతి ఇవ్వు.

రాజపుత్రుడు — పరమాత్మ వారసుడు

ఇది చాలా గొప్ప బోధ.

గురువుగారు చెబుతారు:

నువ్వు పరమాత్మ యొక్క వారసుడివి.

నువ్వు సాధారణ జీవుడు కాదు.

రాజపుత్రుడు.

కానీ —

రాజు కొడుకు అయి

గుర్రాల వెనకాల పడిపోయావు.

ఇంద్రియాల వెనకాల తిరుగుతున్నావు.

నీ రాజ్యం మర్చిపోయావు.

తేనెటీగ ఉపమానం — కర్మ రహస్యం

తేనెటీగ పువ్వు నుంచి పువ్వుకు తిరుగుతుంది.

మకరందం తీసుకుంటుంది.

తేనె కూడబెడుతుంది.

మళ్ళీ దానినే తాగుతుంది.

అలాగే జీవుడు:

పూర్వజన్మలో కర్మలు కూడబెడతాడు

ఈ జన్మలో అనుభవిస్తాడు

మళ్ళీ కొత్త కర్మలు కూడబెడతాడు

ఇదే:

సంచిత → ప్రారబ్ధ → ఆగామి

ఇదే సంసార చక్రం.

ఈ భాగం యొక్క అంతిమ బోధ

ఈ భాగం ఒక గొప్ప ప్రశ్న అడుగుతుంది:

“నాది” అని చూసిన ప్రతిదీ వదిలేస్తే —

మిగిలేది ఎవరు?”

ఆ మిగిలింది —

ఆత్మ.

దాన్ని “అది” అని కాదు,

“నేనే” అని చూసినప్పుడు —

మరణ సమస్య పూర్తిగా ముగుస్తుంది.

ఈ భాగం యొక్క సారం ఒక వాక్యంలో:

“నాది అని చూసే జీవుడు మృత్యువుకు బానిస; నేనే అని ఆత్మను దర్శించినవాడు అమృతుడు.”

మూడో భాగం సారాంశం

సంసార వృక్షం నుండి బ్రహ్మతత్వం వైపు ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం

ఈ భాగంలో సనత్సుజాతులు జీవుని సంసార స్థితిని, దాని నుండి విముక్తి పొందే మార్గాన్ని అద్భుతమైన ఉపమానాల ద్వారా బోధిస్తారు. జీవితం ఒక తేనెటీగలా పుష్పాల మధ్య తిరుగుతూ విషయసుఖాలను ఆస్వాదించడం లాంటిదని చెబుతారు. మనం పూర్వ కర్మల ఫలితాలను అనుభవిస్తూ, మళ్లీ కొత్త కర్మలను కూడబెట్టుకుంటూ జనన–మరణ చక్రంలో తిరుగుతూనే ఉంటాము. ఈ మొత్తం కర్మచక్రాన్ని ఒక అంతర్యామి ఈశానుడు (పరమాత్మ) నియంత్రిస్తున్నాడని, ఎవరు ఏమి అనుభవించాలో ఆయన చక్కగా నిర్వహిస్తాడని ఉపదేశం చెబుతుంది.

తర్వాత జీవుని సంసారాన్ని అశ్వద్ధ వృక్షం (రావిచెట్టు) తో పోలుస్తారు. రావిచెట్టు ఆకులు ఎప్పుడూ కదులుతున్నట్లే, సంసారం కూడా ఎప్పటికప్పుడు మారుతూ ఉంటుంది. దాని “బంగారు ఆకులు” అనేవి ప్రపంచంలోని నామరూపాలు, ఇంద్రియ ఆకర్షణలు. అవి నిజంగా బంగారం కావు; కానీ మనల్ని ఆకర్షించే మాయ. సీత బంగారు జింకకు ఆకర్షితురాలైనట్టు, మన బుద్ధి కూడా ప్రపంచ మోహాలకు లొంగి బాధలకు గురవుతుంది. అందుకే ఈ భాగం రామాయణానికి ఆధ్యాత్మిక అర్థాన్ని కూడా వివరిస్తుంది — రాముడు ఆత్మ, సీత బుద్ధి, రావణుడు అసురసంపద, బంగారు జింక మోహం.

సనత్సుజాతులు చెబుతున్న గొప్ప బోధ ఏమిటంటే — మనం “అవతారం” (దిగిపోవడం) కాకుండా “ఉత్తారం” (పైకి లేవడం) వైపు ప్రయాణించాలి. మనిషి నరుడిగా పుట్టినా, జ్ఞానంతో నరోత్తముడు అయి, చివరికి నారాయణ స్వరూపం గుర్తించాలి. ఇందుకు రెండు రెక్కలు అవసరం — పరోక్ష జ్ఞానం (శ్రవణం) మరియు అపరోక్ష అనుభూతి (సాక్షాత్కారం). ఈ జ్ఞాన రెక్కలతో జీవుడు సంసార వృక్షాన్ని దాటి చిదాకాశంలో విహరించే పక్షిలా స్వేచ్ఛను పొందగలడు.

చివరగా, గురువుగారు ప్రాణం → మనస్సు → బుద్ధి → బ్రహ్మం అనే అంతర్మార్గాన్ని వివరిస్తారు. యోగి తన ప్రాణశక్తిని మనస్సులో, మనస్సును బుద్ధిలో, బుద్ధిని బ్రహ్మస్వరూపంలో లయింపజేస్తూ, చివరికి అన్ని ఉపాధులను దాటి సచ్చిదానంద బ్రహ్మమే తన అసలు స్వరూపమని ప్రత్యక్షంగా అనుభవిస్తాడు. అప్పుడు సంసార భ్రమ అంతమై, జీవుడు ముక్తుడై బ్రహ్మతత్వంలో స్థిరపడతాడు.

.

నాలుగో భాగం సారాంశం

రెండు కాదు, ఒకటే — అద్వైత విజ్ఞాన సారం

ఈ భాగంలో గురువుగారు మొదట ఒక ముఖ్యమైన సందేహాన్ని తీసుకుంటారు: శాస్త్రాలు ఎందుకు ఎప్పుడో “రెండు” ఉన్నట్టు మాట్లాడి, మళ్లీ “ఒకటే” అంటాయి? శుక్రం, పూర్ణం, రెండు పక్షులు, రెండు వెలుగులు, రథం, నది, జీవాత్మ–పరమాత్మ — ఇవన్నీ వేర్వేరుగా కనిపించినా, వాస్తవంలో ఒకే సత్యాన్ని సూచిస్తున్నాయని వివరిస్తారు.

“శుక్రంలో నుంచి శుక్రం వచ్చింది”, “పూర్ణంలో నుంచి పూర్ణం వచ్చింది” అనే వాక్యాలు నిజంగా కొత్తది పుట్టిందని చెప్పడం కాదు. పూర్ణం ఎప్పటికీ పూర్ణమే; శుద్ధ చైతన్యం ఎప్పటికీ శుద్ధమే. కానీ అజ్ఞానం వల్ల మనం వేరుగా కనిపించే రూపాలను చూసి “ఇది వేరు, అది వేరు” అని భావిస్తాం. శాస్త్రం మన భ్రమ స్థాయిలోనే మొదట మాట్లాడి, చివరికి “రెండు లేవు — ఉన్నది ఒకటే” అనే పరమార్థానికి తీసుకెళ్తుంది.

గురువుగారు పాదిలో బంధించబడిన నీరు మరియు ప్రవహించే నీరు ఉపమానంతో జీవుడి స్థితిని చెబుతారు. నీరు రెండుకాదు; కానీ ఒకటి కట్టులో చిక్కుకొని నిలిచిపోతుంది, మరొకటి స్వేచ్ఛగా ప్రవహిస్తుంది. అలాగే జీవుడు మరియు ఈశ్వరుడు రెండుకాదు — ఉపాధి (శరీరం, మనస్సు, అహంకారం) బంధంలో ఉన్నది జీవత్వం; అదే ఉపాధి దాటితే ఈశ్వరత్వం.

అలాగే వృక్షంపై రెండు పక్షులు అనే ఉపమానంలో, ఒకటి ఫలాలు తింటున్న జీవపక్షి; మరొకటి కేవలం చూస్తున్న సాక్షి పక్షి అని చెబుతారు. కానీ అవి రెండు వేర్వేరు పక్షులు కావు — తినేటప్పుడు జీవుడు, తినకుండా సాక్షిగా ఉన్నప్పుడు ఈశ్వరుడు. కర్తృత్వం–భోక్తృత్వం తీసుకుంటే జీవత్వం; వాటిని విడిచిపెడితే అదే సాక్షి స్వరూపం.

గురువుగారు మరింత లోతుగా ఒక గొప్ప అద్వైత సత్యాన్ని చెబుతారు: భయం అనేది అన్య భావన నుంచే పుడుతుంది. పరమాత్మను, జగత్తును, ఇతరులను “నాకు వేరు” అని చూసినంత కాలం భయం, రాగం, ద్వేషం తప్పవు. కానీ అన్నింటిలోనూ అదే చైతన్యం ఉందని గ్రహించినప్పుడు భయం కరిగిపోతుంది. తైత్తిరీయోపనిషత్ భావాన్ని తీసుకొని, “నీకు అన్యమైనదే నిన్ను భయపెడుతుంది; నీవే అయినది నిన్ను భయపెట్టదు” అని స్పష్టంగా చెబుతారు.

ఈ భాగం చివరికి తీసుకెళ్ళే బోధ ఏమిటంటే — సంసారం సమస్య కాదు; దానితో తాదాత్మ్యం సమస్య. శరీరం, మనస్సు, సుఖం, దుఃఖం, బంధాలు — ఇవన్నీ “నాది” అనుకుంటే జీవబంధనం. వాటిని సాక్షిగా దర్శిస్తే విముక్తి. పడ్డది–లేచింది రెండుకాదు; అదే ఒకటి ఉపాధి వల్ల పడినట్టు, జ్ఞానం వల్ల లేచినట్టు కనిపిస్తుంది.

సారాంశ తాత్పర్యం:

జీవుడు–ఈశ్వరుడు, శుక్రం–పూర్ణం, రెండు పక్షులు, రెండు వెలుగులు అన్నీ ద్వైత దృష్టిలో కనిపించే భేదాలు మాత్రమే. ఉపాధులను దాటి చూసినప్పుడు ఉన్నది ఒకే అద్వైత చైతన్యం — “నేనే ఆ సాక్షి, నేనే ఆ పూర్ణం” అనే ఆత్మజ్ఞానం.

ఓం శాంతి శాంతి  శాంతిః 🙏