“వెలుగును పట్టుకో — పూర్ణమే నీవని గుర్తించు”# సనత్సుజాతీయము 26 వ రోజు ప్రవచనం

..

🕉 మొదటి భాగం — పెద్ద సారాంశం

శుక్రాత్ బ్రహ్మ ప్రభవతి — ఒకే సత్యం అనేక రూపాల లీలా

ఈ భాగంలో గురువుగారు ఒక గొప్ప అద్వైత రహస్యాన్ని వివరించారు:

> “శుక్రాత్ బ్రహ్మ ప్రభవతి — బ్రహ్మ శుక్రేణ వర్ధతే”

అంటే:

> శుద్ధమైన పరమాత్మ నుంచే బ్రహ్మ (సృష్టి బుద్ధి) ప్రత్యక్షమవుతుంది; మళ్ళీ అదే పరమాత్మ శక్తిచేత వర్ధిల్లుతుంది.

కానీ ఇది సాధారణంగా అర్థం చేసుకున్నట్టు “ఒకటి నుంచి ఇంకొకటి పుట్టింది” అనే భావం కాదు.

1. “శుక్రం” అంటే ఏమిటి?

ఇక్కడ శుక్రం అంటే గ్రహం కాదు.

గురువుగారి ప్రకారం:

> శుక్రం = శుద్ధం = పరిపూర్ణమైన బ్రహ్మ స్వరూపం

అది:

శుద్ధం

బుద్ధం

ముక్తం

పరిపూర్ణ చైతన్యం

అదే:

> సర్వసృష్టికి మూలమైన తేజోమయ సత్యం

2. “బ్రహ్మ పుట్టాడు” అంటే నిజంగా పుట్టాడా?

గురువుగారు బలంగా చెబుతున్నారు:

> పుట్టలేదు — ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

“ప్రభవతి” అంటే:

> జన్మ కాదు — వ్యక్తీకరణ (manifestation).

అంటే:

> పరమాత్మే బ్రహ్మ రూపంలో కనిపిస్తున్నాడు.

ఉదాహరణ:

వామనుడు → త్రివిక్రముడు

రెండు వేరు కాదు.

> ఒకే వాడు రెండు స్థితులు.

అలాగే:

> నిరాకార బ్రహ్మమే సాకార సృష్టిగా కనిపిస్తున్నది.

3. బ్రహ్మ అనే పదానికి మూడు అర్థాలు

గురువుగారు అద్భుతంగా చెప్పారు:

(1) బృహత్వాత్ బ్రహ్మ

> అన్నిటికంటే పెద్దది

(2) బృంహణత్వాత్ బ్రహ్మ

> అన్నింటిని తనలో చేర్చుకునేది

(3) వర్హణత్వాత్ బ్రహ్మ

> చివరికి అన్నింటినీ కరిగించి తనలోనే లయపరచేది

అంటే:

మొదట:

> అది + ప్రపంచం

చివరికి:

> అదే మాత్రమే

4. సృష్టి నిజంగా జరిగిందా?

గురువుగారి ప్రధాన బోధ ఇదే:

> “కొత్తగా ఏమీ రాలేదు. ఉన్నది పోయలేదు.”

అంటే:

ఆరంభవాదం (కొత్తగా పుట్టింది) ❌

పరిణామవాదం (ఒకటి ఇంకొకటిగా మారింది) ❌

అయితే ఏమిటి?

> ఆభాస–వివర్తవాదం

అంటే:

> ఒకే పదార్థం వేరే రూపంలో కనిపిస్తున్నది.

5. మట్టి – కుండ ఉదాహరణ

గురువుగారు చెప్పారు:

మట్టి:

చూర్ణం

పిండి

కుండ

అయినా:

> అది మట్టే

కుండ కొత్తగా పుట్టలేదు.

> మట్టే ఒక రూపం ధరించింది.

అలాగే:

> ప్రపంచం కొత్తగా పుట్టలేదు. పరమాత్మే రూపంగా కనిపిస్తున్నాడు.

6. పాము ఉదాహరణ

భగవత్పాదుల ఉదాహరణ:

ఒకే పాము:

సాగితే → దండంలా

చుట్టుకుంటే → వలయంలా

రెండు పాములా?

> కాదు. ఒకటే.

అలాగే:

> నిరాకార బ్రహ్మమే సాకార జగత్తుగా కనిపిస్తున్నది.

7. మనసే ప్రపంచాన్ని విడగొడుతుంది

గురువుగారు గొప్ప విషయం చెప్పారు:

> సముద్రం తనను సముద్రం అని చెప్పలేదు.

> కొండ తనను కొండ అని చెప్పలేదు.

పేర్లు ఎవరు పెట్టారు?

> మనసు.

అంటే:

> భేదం మనసు సృష్టి.

మనిషి లేకపోతే?

> ప్రపంచం పరమాత్మే.

8. “యథా మాం ప్రపద్యంతే”

గీతా శ్లోకం అద్భుతంగా చెప్పారు:

> “నువ్వు ఎలా చూస్తే నేను అలా కనిపిస్తాను.”

విగ్రహంగా చూస్తే:

> విగ్రహం

పటంగా చూస్తే:

> పటం

నిరాకారంగా చూస్తే:

> బ్రహ్మం

అంటే:

> నీ దృష్టినిబట్టి దర్శనం.

9. “చిలక–పంచదార” రహస్యం

అద్భుత ఉదాహరణ:

పంచదారతో:

చిలక

పలక

రూపాలు వేరు.

కానీ:

> ద్రవ్యం ఒకటే — పంచదార

అలాగే:

> జీవులు, ప్రపంచం, దేవతలు — అన్నీ ఒకే చైతన్య సత్యం.

10. భగవద్గీత రహస్యం

కృష్ణుడు ఎందుకు:

> “నేను సత్ కాదు, అసత్ కాదు”

అని చెప్పి మళ్ళీ:

> “సదసచ్ఛాహం”

అంటాడు?

ఎందుకంటే:

> అతడు రూపానికి అతీతుడు. కానీ రూపాలుగా కూడా కనిపిస్తాడు.

అందుకే:

> అవును — కాదు రెండూ సత్యమే.

ఈ భాగం ప్రధాన బోధ:

> సృష్టి కొత్తగా పుట్టలేదు; పరమాత్మే అనేక వేషాలలో కనిపిస్తున్నాడు. మట్టి కుండగా కనిపించినట్టు, పంచదార చిలకగా కనిపించినట్టు, ఒకే బ్రహ్మం జగత్తు, జీవుడు, ఈశ్వరుడు రూపాలలో ప్రత్యక్షమవుతున్నది. భేదం మనసు సృష్టి — సత్యం మాత్రం ఒక్కటే. 

రెండవ భాగం 

నిజమైన వెలుగు — స్వయంప్రకాశ ఆత్మజ్ఞానం మరియు పూర్ణత్వ సాధన

ఈ భాగంలో గురువుగారు ఒక అద్భుతమైన అద్వైత రహస్యాన్ని మన ముందుంచారు — “జ్యోతిషాం జ్యోతిః”, అంటే వెలుగులకే వెలుగు. మనం సాధారణంగా వెలుగు అంటే సూర్యుడు, చంద్రుడు, దీపం, విద్యుత్ లేదా కంటి చూపు అనుకుంటాం. కానీ గురువుగారు అడిగిన ప్రశ్న చాలా లోతైనది: “వెలుగును కూడా వెలిగించేది ఏమిటి?”

మన జీవితమంతా ఎన్నో వెలుగుల మధ్యే సాగుతుంది. కన్ను ఒక వెలుగు — అది రూపాన్ని చూపిస్తుంది. చెవి ఒక వెలుగు — అది శబ్దాన్ని తెలియజేస్తుంది. నాలుక ఒక వెలుగు — రుచిని పరిచయం చేస్తుంది. ముక్కు వాసనను తెలియజేస్తుంది. ప్రతి ఇంద్రియం తన తన పరిధిలో ఒక వెలుగులా పనిచేస్తూ, ప్రపంచాన్ని మనకు చూపిస్తుంది. కాబట్టి మనం ప్రపంచాన్ని చూస్తున్నాం అనుకుంటున్నప్పుడు, వాస్తవానికి ఇంద్రియాల వెలుగులోనే చూస్తున్నాం.

కానీ గురువుగారు ఇక్కడే మన దృష్టిని తిప్పుతారు. “ఇవి కాదు — వీటిని వెలిగించేదాన్ని పట్టుకో” అంటారు. ఎందుకంటే ఈ ఇంద్రియాలన్నీ పనిచేయాలంటే ఒక అంతర్గత చైతన్య వెలుగు అవసరం. ఆ వెలుగు లేకపోతే కన్ను ఉన్నా చూడదు, చెవి ఉన్నా వినదు, మనస్సు ఉన్నా ఆలోచించదు. శరీరం బతికి ఉన్నట్టే కనిపించినా, ఆ చైతన్యం లేకపోతే అది మృతదేహమే. కాబట్టి అసలు జీవితం, అసలు అనుభవం, అసలు సాక్ష్యం — ఇవన్నీ ఆ స్వయంప్రకాశ చైతన్య జ్యోతి వల్లే సాధ్యమవుతున్నాయి.

ఆ వెలుగు ఎలాంటి వెలుగు?

గురువుగారు “అతప్తమ్” అనే పదాన్ని అద్భుతంగా వివరించారు. ఇది ఎవరో వెలిగించిన వెలుగు కాదు. దీపంలా కాదు. సూర్యుడిలా కాదు. ఎందుకంటే సూర్యుడు కూడా ఒకరోజు ఆరిపోవచ్చు. సూర్యుని వెలుగు కూడా ఒక కారణంపై ఆధారపడి ఉంది. ఆధారపడినది శాశ్వతం కాదు. కాబట్టి నిజమైన వెలుగు అనేది ఇంకొకటి చేత వెలిగింపబడని వెలుగు అయి ఉండాలి.

అది ఏమిటి? “నాకు నేను ఉన్నాను” అని తెలిసే స్పురణ.

గురువుగారు ఇచ్చిన ఉదాహరణ చాలా గొప్పది. కటిక చీకట్లో కూర్చో. బయట ఏమీ కనిపించదు. సూర్యుడు లేదు, దీపం లేదు, కంటి చూపుకి సహాయం లేదు. అయినా “నేను ఉన్నాను” అని తెలుసుకుంటావా? తెలుసుకుంటావు. ఎవరు చెప్పారు? ఎక్కడి నుంచి తెలిసింది? అక్కడే గురువుగారు చెబుతున్నారు — అది ఆత్మజ్యోతి. ఆ స్పురణే నిజమైన వెలుగు.

అంటే వెలుగు అనేది కేవలం బాహ్య ప్రకాశం కాదు. స్వయంగా తన ఉనికిని తెలియజేసుకునే చైతన్యం — అదే నిజమైన జ్యోతి. అందుకే ఉపనిషత్తులు “తమేవ భాంతమనుభాతి సర్వం” అంటాయి — అది వెలిగితేనే అన్నీ వెలుగుతాయి.

మృత్యువుకు జవాబు చెప్పే వెలుగు

ఈ భాగంలో గురువుగారు ఒక గొప్ప మలుపు చూపించారు. మృత్యువు అంటే ఏమిటి? ఆరిపోవడం. శరీరం ఆరిపోతుంది. మనస్సు మారిపోతుంది. ఇంద్రియాలు క్షీణిస్తాయి. సూర్యుడూ ఒకరోజు ఆరిపోవచ్చు. అంటే ఇవన్నీ ఆరిపోయే వెలుగులు.

అయితే మృత్యువుకు జవాబు చెప్పేది ఎవరు?

ఆరిపోని వెలుగు. మారని వెలుగు. ఎప్పుడూ ఉన్న వెలుగు. అదే ఆత్మస్వరూపం. కనుక ఆరిపోయే వాటిని పట్టుకుంటే భయం తప్పదు. శరీరాన్ని పట్టుకుంటే మృత్యుభయం. మనస్సును పట్టుకుంటే దుఃఖం. సంబంధాలను పట్టుకుంటే విరహం. కానీ ఆత్మజ్యోతిని పట్టుకుంటే? అమృతత్వం.

అందుకే గురువుగారు చెబుతున్నారు:

“వెలిగింపబడే వాటిని వదిలి, వెలిగించేదాన్ని పట్టుకో.”

భగవంతం – సనాతనం: స్వరూపం మరియు విభూతి

ఈ భాగంలో “యోగినస్తం ప్రపశ్యంతి భగవంతం సనాతనం” అనే మాటకు గురువుగారు లోతైన వివరణ ఇచ్చారు.

సనాతనం అంటే పరమాత్మ యొక్క శాశ్వత స్వరూపం — మారని, నిరాకార, నిర్గుణ, అనంత చైతన్యం.

భగవంతం అంటే అదే పరమాత్మ అనేక రూపాలలో కనిపించే విభూతి — జగత్తు, జీవులు, ప్రకృతి, అనుభవాలు అన్నీ.

ఇక్కడ ఒక గొప్ప అద్వైత రహస్యం ఉంది. కేవలం నిరాకారాన్ని మాత్రమే చూస్తే ప్రపంచం వేరైపోతుంది. కేవలం రూపాలను మాత్రమే చూస్తే పరమాత్మ మరుగునపడతాడు. కానీ జ్ఞానయోగి ఎలా చూస్తాడు?

“స్వరూపంగా నేనే, విభూతిగా ఇదంతా నేనే.”

అతడు లోపల “అహం బ్రహ్మాస్మి”గా ఉంటాడు; బయట “సర్వం ఖల్విదం బ్రహ్మ”గా చూస్తాడు. ఇదే పూర్ణ దృష్టి. ఇదే మహాయోగి స్థితి.

పూర్ణమదః పూర్ణమిదం — జీవుడు పూర్ణుడే

తర్వాత గురువుగారు “పూర్ణాత్ పూర్ణముద్ధరంతి” అనే భావాన్ని అద్భుతంగా వివరించారు. పరమాత్మ పూర్ణం. జీవుడూ పూర్ణమే. అయితే సమస్య ఎక్కడ వచ్చింది?

వాసనలు.

అనేక జన్మల అలవాట్లు, ఆలోచనలు, అహంకారం, శరీరాభిమానం — ఇవే జీవుణ్ని పరిమితుడిగా అనిపింపజేస్తున్నాయి. గాఢ నిద్రలో మనస్సు ఉండదు. అయినా ఉదయం మళ్ళీ ఆలోచనలు వస్తాయి. ఎవరు తెచ్చారు? వాసనలు.

అంటే జీవుడు అసలు అపూర్ణుడు కాదు. పూర్ణుడే. కానీ పూర్ణత్వాన్ని మరిచిపోయాడు. ఇదే “ప్రమాదం” అని గురువుగారు చెబుతున్నారు.

“నేను శరీరం” అనుకోవడం ప్రమాదం.

“నేనే పూర్ణ బ్రహ్మం” అని గుర్తించడం మోక్షం.

జీవుడిని మళ్ళీ పైకి లేపడం — ఉద్ధరణ

ఇక్కడ గురువుగారు “ఉద్ధరంతి” అనే పదానికి గొప్ప అర్థం చెప్పారు. జీవుడు పరమాత్మ నుంచి వేరుపడలేదు. కానీ వేరైనట్టుగా అనిపించుకుంటున్నాడు. కాబట్టి మళ్ళీ గుర్తు చేయాలి — “ఓరేయ్! నువ్వే అది” అని.

ఇది కొత్తగా ఏదైనా సాధించడం కాదు. ఎక్కడో వెళ్లి సంపాదించడం కాదు. ఇప్పటికే ఉన్న సత్యాన్ని గుర్తించుకోవడం మాత్రమే.

తత్ త్వమ్ అసి — “అది నీవే.”

అహం బ్రహ్మాస్మి — “నేనే బ్రహ్మం.”

ఈ మహావాక్యాలు చెప్పేది ఇదే. జీవుడిని పరమాత్మగా చూడడం. “నేను చిన్నవాడిని” అనే భావం నుంచి “నేనే పూర్ణ స్వరూపుడిని” అనే జ్ఞానానికి లేవడం.

ముగింపు

ఈ భాగం మొత్తం ఒక గొప్ప పిలుపు:

వెలిగే ప్రపంచాన్ని మాత్రమే చూడొద్దు. వెలిగించేదాన్ని పట్టుకో.

ఆరిపోయే వాటిలో భద్రత వెతకొద్దు. ఆరిపోని ఆత్మజ్యోతిలో నిలబడు.

నీవు అపూర్ణుడు కాదు — పూర్ణ బ్రహ్మస్వరూపుడివి.

మరిచిపోయింది సత్యం కాదు; గుర్తుచేసుకోవడమే సాధన.

అందుకే ఈ పాఠం యొక్క హృదయం ఒకటే —

“నువ్వు వెతుకుతున్న వెలుగు బయట లేదు; ‘నేను ఉన్నాను’ అని నిశ్శబ్దంగా స్పురిస్తున్న నీలోనే ఉంది.”

మూడవ భాగం 

దీని హృదయం ఏమిటంటే — 

“నువ్వు ఎప్పుడూ పరమాత్మ నుంచీ వేరుకాలేదు; మాయ వల్ల వేరైనట్టు అనిపిస్తున్నది”. నీ స్టైల్‌లో, వివరంగా సారాంశం ఇస్తున్నా:

మాయను అధిగమించి, జీవాత్మ పరమాత్మ స్వరూపమేనని గ్రహించే అద్వైత బోధ

ఈ భాగంలో గురువుగారు ఒక అద్భుతమైన సత్యాన్ని చెబుతున్నారు — జీవుడు పరమాత్మ నుండి వేరుగా పుట్టలేదు; వేరైనట్టు అనిపించడమే మాయ. పరమాత్మ ఎప్పుడూ పూర్ణమే. జీవుడు కూడా అదే పూర్ణ స్వరూపమే. కానీ వాసనలు, అజ్ఞానం, మాయ వల్ల “నేను శరీరమే”, “నేను అపూర్ణుడిని” అనే భావన వచ్చి పడింది.

గురువుగారు ఒక గొప్ప ఉపమానం చెబుతారు: డాక్టర్ దగ్గరికి రోగి వెళ్లినట్టే జీవుడు గురువు దగ్గరికి వస్తాడు. డాక్టర్ ఎవరినీ బలవంతంగా ఇంటికి వెళ్లి మందు ఇవ్వడు. రోగి బాధతో వచ్చి “నన్ను రక్షించండి” అంటాడు. అలాగే జీవుడు కూడా సంసార దుఃఖంతో బాధపడి గురువు దగ్గరకు వస్తాడు. గురువు చెబుతాడు — “నీవు నిజానికి రోగివి కాదు; నీవు పూర్ణుడివే. కానీ అపూర్ణుడినని అనుకుంటున్నావు.”

ఇక్కడ గురువుగారు “పూర్ణాత్ పూర్ణముద్ధరతే” అనే మహావాక్యాన్ని చాలా లోతుగా వివరిస్తారు. పరమాత్మ అనే పూర్ణం నుంచే జీవుడు కనిపిస్తున్నాడు. అయితే జీవుడు నిజంగా వేరుపడలేదు. అది కలలో పడిపోయినట్టు. కలలో మంచం మీద నుంచి కింద పడినట్టు అనిపిస్తుంది. మేల్కొన్నాక తెలుస్తుంది — “నేను అసలు పడలేదు.” అలాగే జీవుడికి జ్ఞానం వచ్చినప్పుడు తెలుస్తుంది — “నేను ఎప్పుడూ పరమాత్మ నుంచీ వేరుకాలేదు.”

గురువుగారు మూడు రకాల మనుషుల గురించి చెబుతారు:

1. ఉత్తమాధికారి – చిన్న గుర్తు చేస్తే చాలు వెంటనే మేల్కొంటాడు: “అవును, నేనే బ్రహ్మను” అని గ్రహిస్తాడు.

2. మధ్యమాధికారి – కొంచెం సందేహిస్తాడు; గురువు బోధతో అర్థం చేసుకుంటాడు.

3. మందాధికారి – కలలో పూర్తిగా మునిగిపోయినట్టు ఉంటాడు; ఎంత చెప్పినా అర్థం చేసుకోలేడు.

ఇక్కడ ప్రధాన బోధ ఏమిటంటే — “నేను” మరియు “నాది” మధ్య తేడా తెలుసుకోవడం.

శరీరం, మనస్సు, ఇంద్రియాలు — ఇవన్నీ “నాది”. కానీ జీవుడు వాటినే “నేను” అని అనుకుంటున్నాడు. అక్కడే పొరపాటు. అదే జీవభావం.

గురువుగారు చాలా సూక్ష్మంగా చెబుతారు:

“నాది నేను కాదు; నేను సాక్షిని.”

శరీరంతో ఐక్యం అయితే కర్త, భోక్త అవుతావు.

సాక్షిగా నిలిస్తే పరమాత్మ స్వరూపాన్ని తెలుసుకుంటావు.

అందుకే భగవత్పాదులు చెబుతున్నారు — దేహద్వయం నుంచి నిన్ను నీవు లాక్కో. శరీరమే నేను కాదు, మనస్సే నేను కాదు అని విచారం చేయి. అప్పుడు తెలిసేది ఏమిటంటే — ఇది అంతా బ్రహ్మమే.

గురువుగారు నీటి ఉపమానం అద్భుతంగా చెబుతారు:

గోదావరి, కృష్ణా, కావేరి, సముద్రం — పేర్లు వేరు, రూపాలు వేరు. కానీ అసలు పదార్థం ఒక్కటే — జలం. అలాగే జీవుడు, ఈశ్వరుడు, జగత్తు వేర్వేరుగా కనిపించినా అసలు సత్యం ఒక్కటే — బ్రహ్మం.

“నేమ్స్ అండ్ ఫార్మ్స్ ఆర్ మిస్‌లీడింగ్ — సబ్స్టెన్స్ ఈజ్ వన్.”

ఇక్కడ గురువుగారు చాలా బలంగా చెబుతున్న విషయం:

శుభవాసనలు నిన్ను బ్రహ్మ వైపు తీసుకెళ్తాయి; అశుభవాసనలు జగత్తులోకి లాగేస్తాయి.

జగత్ వాసనతో జీవుడివయ్యావు.

బ్రహ్మ వాసనతో మళ్లీ నీ స్వరూపాన్ని గుర్తించు.

అయితే ఇది ఎక్కడికైనా వెళ్లడం కాదు. “నోషనల్, నాట్ యాక్చువల్.”

నిజంగా నువ్వు ఎక్కడికీ వెళ్లలేదు. పరమాత్మ నుంచి బయటకు రాలేదు. మళ్లీ చేరాల్సిన అవసరం లేదు. తెలుసుకోవడమే మోక్షం.

చివరగా గురువుగారు గొప్ప ధైర్యాన్ని ఇస్తారు — ప్రపంచంలో భూకంపం వచ్చినా, సునామీ వచ్చినా, మరణం ఎదురైనా, నిజమైన అద్వైతజ్ఞాని ఇలా నిలబడగలగాలి:

> “బ్రహ్మమే ముందుంది, బ్రహ్మమే వెనుక ఉంది, బ్రహ్మమే చుట్టూ ఉంది. నేను బ్రహ్మనే.”

ఇదే ఈ భాగం సారం:

“జీవుడు పరమాత్మ నుంచీ వేరుకాలేదు; మాయ వల్ల వేరైనట్టు అనిపించింది. శుభవాసన, విచారం, సాక్షి భావం ద్వారా మళ్లీ ‘అహం బ్రహ్మాస్మి’ అనే స్వరూపజ్ఞానంలో నిలవడం మోక్షం.”

నాలుగవ భాగం 

ద్వాసుపర్ణ మంత్రం — జీవాత్మ పరమాత్మల రహస్యం

మాయను అధిగమించి, జీవాత్మ పరమాత్మ స్వరూపమేనని గ్రహించే అద్వైత బోధ

ఈ భాగంలో గురువుగారు చెప్పిన ప్రధాన బోధ ఏమిటంటే — అనాలసిస్ (విభజన) చివరికి సింథసిస్ (ఏకత్వం) కోసం మాత్రమే. వేరు చేయడం కోసం కాదు, ఒకటేనని గ్రహించడానికి.

మొదట భగవత్పాదులు శరీరం, మనస్సు, ఇంద్రియాలు — ఇవి ఆత్మ కావని చెప్పి, వాటి నుంచి ఆత్మను వేరుచూడమంటారు. ఇది అనాలసిస్. కానీ అక్కడే ఆగిపోవద్దు. ఎందుకంటే చివరికి తెలుసుకోవాల్సింది — ఇదంతా కూడా ఆత్మ స్వరూపమే అన్న సత్యం.

గురువుగారు చెప్పిన బంగారం–నగల ఉదాహరణ చాలా అద్భుతం. నగలో నుంచి బంగారాన్ని వేరుచూడమంటే నగను తృణీకరించమని కాదు; “ఇది బంగారమే” అనే ఐడియా రావడం కోసం. ఒకసారి బంగారం అనే అవగాహన వచ్చాక, అన్ని నగలు బంగారమేనని తెలుస్తుంది. అలాగే శరీరం, ప్రపంచం, జీవులు — ఇవన్నీ కూడా ఆత్మ స్వరూపమే అని గ్రహించడమే జ్ఞానం.

ఈ బోధను స్పష్టంగా చూపించడానికి గురువుగారు ముండకోపనిషత్తులోని “ద్వాసుపర్ణా” మంత్రం తీసుకొచ్చారు:

> “ద్వా సుపర్ణా సయుజా సఖాయా

సమానం వృక్షం పరిషస్వజాతే”

ఒకే చెట్టు మీద రెండు పక్షులు కూర్చున్నాయి. ఒకటి పండ్లు తింటోంది; ఇంకొకటి చూస్తోంది.

ఇక్కడ చెట్టు — శరీరం,

పండ్లు తినే పక్షి — జీవాత్మ,

చూడే పక్షి — పరమాత్మ (సాక్షి).

జీవుడు శరీరం, మనస్సు, సుఖ–దుఃఖాలతో సంబంధం పెట్టుకొని “నేను చేస్తున్నాను”, “నాకిది కావాలి” అని బంధంలో పడతాడు. ఇతడు కర్త, భోక్త. కానీ పరమాత్మ మాత్రం ఏమీ చేయకుండా, కేవలం సాక్షిగా చూస్తూ ఉంటాడు. అందుకే ఒకటి బద్ధం, మరొకటి ముక్తం.

అయితే ఇక్కడ గొప్ప రహస్యం ఏమిటంటే — ఈ రెండు వేరు కావు. పక్షులు రెండు కనిపించినా, ఆకాశం ఒకటే. జీవాత్మ, పరమాత్మ రెండు అనిపించడం మాయ వల్ల. జీవుడు తనను శరీరంతో కలిపి చూసుకుంటే బంధం; అదే సాక్షిగా చూసుకుంటే ముక్తి.

గురువుగారు చెప్పినట్లుగా —

“తానై చూచేవాడు పరమాత్మ, తనదిగా చూచేవాడు జీవాత్మ.”

పరమాత్మ అన్నిటిలోనూ వ్యాపించి చూస్తాడు. జీవుడు మాత్రం ఒక శరీరంలో బంధించుకొని చూస్తాడు. అందుకే పరమాత్మకు ప్రపంచం విభూతి, జీవునికి అదే సంసారం.

హృదయాకాశంలో ఈ ఇద్దరూ ఉన్నారనడం కూడా గొప్ప ఉపనిషత్తు బోధ. మన హృదయంలోనే జీవుడు–సాక్షి ఇద్దరూ ఉన్నారు. ఒకడు అనుభవిస్తున్నాడు, మరొకడు గమనిస్తున్నాడు. జీవుడు కేవలం అనుభవాల పక్షి; పరమాత్మ మాత్రం సర్వాంతర్యామి.

కానీ చివరికి ఉపనిషత్తు చెప్పేది ద్వైతం కాదు. ఈ రెండూ నిజంగా రెండు కాదు. జీవుడు తన వాసనల వల్ల, అజ్ఞానం వల్ల “నేను వేరు” అనుకుంటున్నాడు. ఒకసారి ఆ మాయ తొలగితే —

“అహం బ్రహ్మాస్మి”

“సర్వం ఖల్విదం బ్రహ్మ”

అనే అనుభవం వస్తుంది.

గురువుగారు చాలా అందంగా చెప్పారు —

మనకు రెక్కలు ఉన్న పక్షిలా జ్ఞానం ఉంది; కానీ మనం శరీరమనే గూటిలో కూర్చొని ఉన్నాం. పరమాత్మ మాత్రం ఎప్పుడూ సర్వవ్యాపిగా యాక్టివ్. మనం కూడా ఆ గూటి నుంచి బయటికి రావాలి. పరోక్ష జ్ఞానం నుంచి అపరోక్ష అనుభవానికి వెళ్లాలి.

చివరికి ఈ పాఠం చెబుతున్నది ఒక్కటే:

జీవాత్మ పరమాత్మ నుంచి ఎప్పుడూ వేరుపడలేదు. వేరైనట్టు కనిపించేది మాయ మాత్రమే. శరీర గూటిని దాటి, సాక్షి భావంతో చూచినప్పుడు — తినే పక్షి కూడా, చూసే పక్షి కూడా, చెట్టు కూడా, ఆకాశం కూడా — అంతా ఒకే బ్రహ్మ స్వరూపమే అని తెలుస్తుంది.

ఓం శాంతి శాంతి  శాంతిః 🙏